Psikoloji Ahlak Toplum
 
Yazdır
Yazdır

A

Abulia

İrade zayıflığı, karar vermede güçlük ve eyleme geçememe durumu.

Adaptasyon

Bireyin çevresel koşullara uyum sağlaması süreci.

Afazi

Beyin hasarı sonucu konuşma ya da dili anlama yetisinin bozulması.

Agorafobi

Açık alanlarda veya kalabalık yerlerde bulunma korkusu.

Algı

Duyular aracılığıyla alınan bilgilerin zihinde anlamlandırılması süreci.

Alter Ego

Kişinin ikinci benliği veya farklı kişilik yönü.

Analitik Psikoloji

Carl Gustav Jung tarafından geliştirilen psikoloji yaklaşımı.

Anksiyete

Kaygı, endişe ve huzursuzluk hissi.

Antisosyal Kişilik

Toplumsal kuralları hiçe sayan davranış örüntüsü.

Apati

İlgi ve duygusal tepki eksikliği.

Arketip

Jung’a göre insanlığın ortak bilinçdışında bulunan evrensel simgeler.

Asosyal

Toplumsal ilişkilerden kaçınan kişi.

Atılganlık

Bireyin kendi haklarını saldırganlaşmadan savunabilme becerisi.

Ayna Evresi

Jacques Lacan’ın geliştirdiği benlik oluşumu kuramındaki dönem.


B

Bağımlılık

Bir maddeye, davranışa veya kişiye aşırı derecede bağlı olma durumu.

Basiret

Doğru değerlendirme yapabilme yetisi.

Bastırma

Rahatsız edici düşüncelerin bilinçdışına itilmesi.

Benlik

Kişinin kendisine ilişkin algısı.

Bilinç

Kişinin farkında olduğu zihinsel süreçler.

Bilinçaltı

Tam olarak farkında olunmayan düşünce ve dürtüler alanı.

Bipolar Bozukluk

Taşkınlık ve depresyon dönemleriyle seyreden ruhsal bozukluk.

Bireyleşme

Jung’a göre kişinin gerçek benliğini bulma süreci.

Biyopsikoloji

Davranışların biyolojik temellerini inceleyen psikoloji dalı.

Borderline Kişilik

Duygu durumunda ani değişimlerle karakterize kişilik bozukluğu.


C

Cezalandırma

Davranışın tekrarını azaltmak amacıyla olumsuz sonuç verme.

Çağrışım

Bir düşüncenin başka bir düşünceyi tetiklemesi.

Çatışma

Birbirine zıt dürtü veya isteklerin karşı karşıya gelmesi.

Çekingenlik

Toplumsal ortamlarda kendini rahat ifade edememe.

Çocukluk Amnezisi

Erken çocukluk anılarının hatırlanamaması.


D

Davranış

Canlıların gözlenebilir tepkileri.

Davranışçılık

Davranışları gözlenebilir uyarıcı-tepki ilişkisiyle açıklayan kuram.

Deja Vu

Bir olayı daha önce yaşamış hissi.

Deliryum

Bilinç bulanıklığıyla birlikte görülen zihinsel karışıklık durumu.

Demans

Bellek ve bilişsel işlevlerde gerilemeyle seyreden bozukluk.

Depresyon

Çökkünlük, isteksizlik ve umutsuzlukla belirgin ruhsal durum.

Dikkat

Zihinsel enerjinin belirli bir uyarana yönelmesi.

Dissosiyasyon

Kimlik, bellek veya bilinç bütünlüğünün bozulması.

Dürtü

Davranışı harekete geçiren içsel güç.


E

Ego

Freud’a göre kişiliğin gerçeklik ilkesine göre çalışan bölümü.

Empati

Başkasının duygularını anlayabilme yeteneği.

Endişe

Belirsizlikten doğan kaygı hali.

Entelektüalizasyon

Duygusal sorunları aşırı zihinsel açıklamalarla ele alma savunması.

Eşik

Bir uyaranın algılanabilmesi için gereken en düşük düzey.

Evrimsel Psikoloji

Davranışların evrimsel süreçlerle açıklanması.


F

Fobi

Mantık dışı yoğun korku.

Formasyon

Kişiliğin şekillenme süreci.

Freudculuk

Sigmund Freud’un psikanalitik yaklaşımı.


G

Gelişim Psikolojisi

İnsanın yaşam boyu gelişimini inceleyen alan.

Gestalt

Bütünün parçaların toplamından farklı olduğunu savunan yaklaşım.

Gözlem

Davranışların sistematik biçimde incelenmesi.

Güdü

Davranışı başlatan ihtiyaç veya istek.


H

Halüsinasyon

Gerçekte olmayan şeyleri algılama durumu.

Histeri

Yoğun duygusal çatışmaların bedensel belirtilerle ortaya çıkması.

Hümanistik Psikoloji

İnsanın potansiyeline ve özgür iradesine vurgu yapan yaklaşım.


I

IQ

Zekâ düzeyini ölçmeye yönelik katsayı.

İçgüdü

Doğuştan gelen davranış eğilimi.

İçgörü

Kişinin kendi sorunlarını anlama yetisi.


İ

İd

Freud’a göre ilkel dürtülerin bulunduğu kişilik bölümü.

İdeal Benlik

Kişinin olmak istediği benlik tasarımı.

İletişim

Duygu ve düşüncelerin aktarılması süreci.

İrade

Karar verme ve davranışı yönlendirme gücü.

İzolasyon

Duyguların düşüncelerden ayrılması savunma mekanizması.


K

Karakter

Bireyin ahlaki ve davranışsal özellikleri.

Katarsis

Bastırılmış duyguların boşalması.

Kaygı

Tehlike beklentisine bağlı huzursuzluk.

Kendini Gerçekleştirme

Maslow’a göre bireyin potansiyelini tam kullanması.

Kişilik

Bireyi diğerlerinden ayıran davranış örüntüleri.

Kitle Psikolojisi

Topluluk içindeki birey davranışlarını inceleyen alan.

Kompleks

Bilinçdışında örgütlenen duygu ve düşünce bütünü.

Koşullanma

Öğrenmenin uyarıcı-tepki bağıyla gerçekleşmesi.

Konversiyon

Psikolojik çatışmaların bedensel belirtilere dönüşmesi.

Kriz

Bireyin baş etmekte zorlandığı yoğun stres durumu.


L

Libido

Freud’a göre yaşam enerjisi ve cinsel dürtü.

Logoterapi

Viktor Frankl tarafından geliştirilen anlam merkezli terapi.


M

Mani

Aşırı taşkınlık ve enerji hali.

Melankoli

Derin üzüntü ve karamsarlık hali.

Motivasyon

Davranışı yönlendiren içsel güç.

Mizaç

Doğuştan gelen duygusal yapı.


N

Narsisizm

Kendine aşırı hayranlık duyma.

Nevroz

Gerçeklikle bağ kopmadan görülen ruhsal bozukluk.

Nöropsikoloji

Beyin-davranış ilişkisini inceleyen alan.


O

Obsesyon

İstenmeden gelen saplantılı düşünce.

Obsesif Kompulsif Bozukluk

Takıntılar ve zorlayıcı davranışlarla karakterize bozukluk.

Öğrenme

Yaşantı sonucu davranış değişikliği.

Öfke Kontrolü

Duygusal tepkileri düzenleme becerisi.


P

Paranoya

Aşırı kuşkuculuk ve güvensizlik hali.

Pedagoji

Çocuk eğitimi bilimi.

Psikanaliz

Freud’un bilinçdışı süreçleri temel alan kuramı.

Psikiyatri

Ruhsal hastalıkların tıbbi incelemesi.

Psikodrama

Rol oynama teknikleriyle yapılan terapi yöntemi.

Psikolog

Psikoloji alanında uzman kişi.

Psikometri

Psikolojik ölçme ve değerlendirme bilimi.

Psikopatoloji

Ruhsal bozuklukları inceleyen alan.

Psikoterapi

Ruhsal sorunların konuşma ve tekniklerle tedavisi.


R

Refleks

İstemsiz tepki.

Regresyon

Daha ilkel davranış düzeyine geri dönüş.

Rehabilitasyon

Yeniden uyum sağlama süreci.

Rüya

Uyku sırasında görülen zihinsel imgeler.


S

Savunma Mekanizması

Kaygıyı azaltmak için geliştirilen bilinçdışı süreç.

Schizofreni

Düşünce, algı ve duygu bozukluklarıyla seyreden ağır ruhsal hastalık.

Sezgi

Doğrudan kavrama yetisi.

Sosyal Psikoloji

Toplumsal etkileşimleri inceleyen psikoloji dalı.

Stres

Zorlayıcı koşullara verilen fiziksel ve ruhsal tepki.

Süperego

Freud’a göre ahlaki kuralları temsil eden kişilik bölümü.


Ş

Şartlanma

Koşullanma yoluyla öğrenme.

Şizoid

İçe dönük ve duygusal uzaklık gösteren kişilik yapısı.


T

Takıntı

Kişinin zihninden uzaklaştıramadığı düşünce.

Telkin

Bir düşüncenin başkasına benimsetilmesi.

Terapi

Tedavi amaçlı psikolojik yöntem.

Travma

Yoğun ruhsal sarsıntı yaratan olay.

Tükenmişlik

Uzun süreli stres sonucu oluşan duygusal yorgunluk.


U

Uyum

Bireyin çevresiyle dengeli ilişki kurması.

Uyurgezerlik

Uyku sırasında bilinçsiz dolaşma davranışı.


Ü

Üstbenlik

Süperego kavramının Türkçe karşılığı.


V

Varsayım

Doğruluğu sınanmamış düşünce.

Vicdan

Ahlaki değerlendirme yapabilme yetisi.


Y

Yadsıma

Gerçeği kabul etmeme savunması.

Yansıtma

Kendi duygularını başkasına yükleme.

Yaratıcılık

Yeni fikirler ortaya koyabilme yetisi.

Yetişkinlik Psikolojisi

Yetişkin birey davranışlarını inceleyen alan.


Z

Zekâ

Problem çözme ve öğrenme kapasitesi.

Zihinsel Süreç

Düşünme, algılama ve hatırlama gibi faaliyetler.

Zorlanım

Kişinin istemediği halde yinelediği davranış.


Çağdaş Psikoloji Kavramları

Biliş

İnsan zihninin düşünme, öğrenme, hatırlama ve problem çözme süreçlerinin bütünü.

Bilişsel Şema

Bireyin dünyayı anlamlandırmak için kullandığı zihinsel yapı.

Çalışma Belleği

Bilgiyi kısa süreli olarak işleyen zihinsel sistem.

Uzun Süreli Bellek

Bilgilerin uzun süre depolandığı zihinsel alan.

Yürütücü İşlevler

Planlama, dikkat kontrolü ve karar verme gibi üst düzey zihinsel süreçler.

Karar Verme

Alternatifler arasından seçim yapma bilişsel süreci.

Problem Çözme

Bir engeli aşmak veya hedefe ulaşmak için çözüm üretme süreci.

Bilişsel Çarpıtma

Gerçekliği hatalı yorumlamaya yol açan düşünce biçimi.

Seçici Dikkat

Belirli uyaranlara odaklanırken diğerlerini dışlama becerisi.

Meta Biliş

Kişinin kendi düşünme süreçlerinin farkında olması.


Nörobilim ve Beyin Temelli Kavramlar

Nöron

Sinir sisteminin temel işlevsel hücresi.

Sinaps

Nöronlar arasındaki iletişim bağlantısı.

Nörotransmitter

Sinir hücreleri arasında kimyasal iletişimi sağlayan madde.

Dopamin

Ödül, motivasyon ve haz süreçlerinde etkili nörotransmitter.

Serotonin

Duygu durumu ve mutluluk hissiyle ilişkili kimyasal madde.

Limbik Sistem

Duygular ve bellek süreçlerinde görev alan beyin yapıları bütünü.

Prefrontal Korteks

Karar verme ve planlamadan sorumlu beyin bölgesi.

Nöroplastisite

Beynin deneyimlere göre yeniden yapılanabilme yetisi.

Beyin Fırtınası Etkisi

Yoğun zihinsel üretim sırasında oluşan yaratıcı düşünce süreci.

Ayna Nöron

Başkasının davranışını gözlemlediğinde etkinleşen sinir hücresi.


Modern Terapi Yaklaşımları

Bilişsel Davranışçı Terapi

Düşünce, duygu ve davranış ilişkisini temel alan terapi yöntemi.

Şema Terapi

Erken dönem yaşantılarla oluşan uyumsuz şemaları değiştirmeyi amaçlayan terapi.

EMDR

Travmatik anıların yeniden işlenmesini hedefleyen psikoterapi yöntemi.

Mindfulness

Anda kalmaya ve bilinçli farkındalığa dayanan yaklaşım.

Kabul ve Kararlılık Terapisi

Duyguları bastırmadan kabul etmeyi ve değer odaklı yaşamı amaçlayan terapi.

Diyalektik Davranış Terapisi

Özellikle duygu düzenleme güçlüğü yaşayan bireylerde kullanılan terapi modeli.

Aile Terapisi

Aile içi ilişkileri ve iletişimi iyileştirmeye yönelik terapi yaklaşımı.

Grup Terapisi

Birden fazla bireyin terapötik ortamda birlikte çalıştığı yöntem.

Pozitif Psikoloji

İnsan güçlü yönleri ve mutluluk üzerine odaklanan yaklaşım.

Travma Terapisi

Travmatik yaşantıların etkilerini azaltmayı amaçlayan psikolojik destek yöntemi.


Gelişim ve Sosyal Psikoloji Kavramları

Bağlanma

Çocuğun bakım veren kişiyle kurduğu duygusal ilişki.

Güvenli Bağlanma

Bireyin ilişkilerde güven ve yakınlık hissedebilmesi.

Sosyal Öğrenme

Davranışların gözlem ve model alma yoluyla öğrenilmesi.

Grup Dinamiği

Grup üyeleri arasındaki etkileşim süreçleri.

Önyargı

Bir kişi veya gruba yönelik peşin hüküm.

Tutum

Bir nesneye veya olaya yönelik öğrenilmiş eğilim.

Duygusal Zekâ

Kendi duygularını ve başkalarının duygularını anlayabilme becerisi.

Öz Yeterlik

Bireyin bir işi başarabileceğine dair inancı.

Psikolojik Dayanıklılık

Zor yaşam olaylarına uyum sağlayabilme gücü.

Toksik Stres

Uzun süreli ve yoğun stresin psikolojik etkileri.


 

Bilim İnsanları
Copyright © 2007- 2026 https://www.psikoloji-ahlak-toplum.com
Web Desing : Reşat ÖNDER